آموزش مرحله به مرحله پایتون/ قسمت دوم

تعامل برنامه پایتون با سیستم

هر برنامه ایی که می نویسید در نهایت با کامپیوتر و داده هایی در برگیرنده ی آن در ارتباط و تعامل است. در اینجا تمرکز روی داده هاست بدون داده دلیلی برای داشتن یک برنامه نیست. هر برنامه ایی که استفاده می کنید به طریقی با داده ها عمل می کند (حتی برنامه بازی های تک نفره ساده). درواقع سمبل CRUD به طور خلاصه هر آن چیزی که برنامه ها انجام می دهند را شرح می دهد که مخفف عبارت های زیر است:

  • ساختن
  • خواندن
  • بروزرسانی
  • حذف

در ادامه آموزش پایتون  نحوه کار خط فرمان پایتون و استفاده از راهنما توضیح خواهیم داد.

شروع برنامه نویسی پایتون

قبل از آغاز آموزش پایتون در ناگفته ابتدا باید برنامه خط فرمان پایتون را فراخوانی کنیم. بسته به نوع سیستم عامل، روش های متفاوتی برای شروع خط فرمان وجود دارد. برخی از این روش های عبارتند از:

  • از فولدرpython36 گزینه خط فرمان پایتون را انتخاب کنید. با این گزینه جلسه خط فرمان به صورت پیش فرض شروع به کار می کند.
  • یک فرمان سریع یا ترمینال را باز کنید، پایتون را در آن بنویسید و Enter را فشار دهید.
  • پوشه پایتون مانند ادرس C:\Python36 در ویندوز پیدا کنید و روی فایل Python.exe کلیک و آن را باز کنید. با این گزینه نیز خط فرمان را با تنظیمات پیش فرض باز می شود. اما شما می توانید فایل را با امتیاز های ویژه مثل باز کردن امن را انجام دهید. این کار را برای برنامه های که نیاز به دسترسی ایمن به داده ها دارند انجام دهید یا برای مدیریت ویژگی های اجرایی به کار ببرید.(اضافه کرد خط فرمان جدید)

فرقی ندارد که از چه روشی خط فرمان پایتون را باز می کنید، در نهایت وارد محیط خط فرمان می شوید که مانند تصویر 1 است. اگر سیستم عامل غیر از ویندوز دارید ممکن است تصویر کمی متفاوت به نظر برسد و به جای خط فرمان از IDLE استفاده می کنید. اطلاعات سیستم، نسخه پایتون و اطلاعات اضافی را در آن می بینید.


تصویر 1: خط فرمان پایتون اطلاعاتی درمورد سیستم و نسخه پایتون می دهد.

مزیت های استفاده از خط فرمان

این قسمت در نگاه اول پیچیده به نظر می رسد و به این اطلاعات برای نوشتن کد نیازی ندارید اما باز هم اطلاعات خوبیست که بهتر است بدانید. کلمه python را بنویسید و Enter را فشار دهید. در سایت ناگفته
همچنین می توانید اطلاعات اضافی در مورد نحوه کار پایتون بدست اورید:

  • گزینه ها: سوئیچ خط فرمان با علامت خط تیره (-) که به دنبال آن چند حرف می اید. به طور مثال اگر راهنمای پایتون را بخواهید، دستور Python –h را بنویسید و Enter را بزنید. اطلاعات بیشتری در مورد خط فرمان پایتون در اختیار شما می گذارد.
  • نام پرونده: با وارد کردن نام یک پرونده پایتون آن را دانلود و اجرا می کند. می توان ورودی هر کد مثالی که قابل دانلود باشد را بنویسید و اجرا کنید. به طور مثال کد مثال اماده ایی با نام SayHello.py دارید. برای اجرای این برنامه مثال دستور Python SayHello.py را بنویسید و Enter را فشار دهید.
  • آرگومان: یک برنامه می تواند اطلاعات اضافی را به عنوان ورودی برای کنترل نحوه اجرای آن بپذیرد. این اطلاعات اضافی را آرگومان می نامند. در حال حاضر زیاد نگران آرگومان ها نباشید در مقالات بعدی آموزش پایتون
    به آن اشاره خواهد شد.

مزایای استفاده از متغیر های محیط پایتون

متغیرهای محیط پایتون تنظیمات خاصی هستند که بخشی از خط فرمان یا محیط ترمینال را برای سیستم شما تشکیل می شود. متغیرهای محیطی بسیاری از کارهای مشابه همان گزینه هایی موجود را که هنگام شروع پایتون به کار می برید، انجام می دهند. شما می توانید متغیرهای محیطی را دائمی کنید تا بتوانید هر بار که پایتون را شروع می کنید بدون نیاز به تنظیم دستی گزینه، پیکربندی کنید.

اکثر سیستم عامل ها پیکربندی متغیرهای محیطی را موقتا تنظیم می کنند، با پیکربندی آنها در یک جلسه خاص یا به طور دائمی، به عنوان بخشی از تنظیمات سیستم عامل آن ها را پیکربندی می کنند. نحوه کار دقیق آن به نوع سیستم عامل بستگی دارد. به طور مثال زمانی که با سیستم عامل ویندوز کار می کنید از دستور set می توان استفاده کرد ( برای کسب اطلاعات بیشتر و آموزش پایتون
می توانید به ادرس وبلاگ مراجعه کنید: http://blog.johnmuellerbooks.com/2014/02/24/using-the-set-command-to-your-advantage/ ) یا به ویژگی ها پیکربندی ویندوز شما بستگی دارد (برای تنظیمات مسیر متغیرهای محیطی در سیستم تان می توانید به ادرس http://blog.johnmuellerbooks.com/2014/02/17/adding-a-location-to-the-windows-path/ بروید )

مشاهده نتایج

شما می دانید که یک دستور یک مرحله از پروسه ی کار است و هر دستور یک نقطه شروع و پایان مجزا دارد. به علاوه، هر گروه از مراحل و کل برنامه نیز یک نقطه شروع و پایان مجزا دارد. بنابراین به این روند نگاه کنید که چطور کار می کند. برای دیدن نتایج استفاده از یک دستور از روش های زیر کمک بگیرید:

1– یک نسخه از خط فرمان پایتون را باز کنید.

می توانید دستور سریع را ببینید و در آن جا دستورات را بنویسید. همان طور که در تصویر 1 رویت کردید.

2- دستور (“این یک خط از متن است”)print در خط فرمان بنویسید.

مشاهده می کنید هیچ اتفاقی نمی افتد. درست است شما دستور را نوشته اید ولی هیچ نشانه ایی از اینکه دستور شما به پایان رسیده، وجود ندارد.

3- Enter را فشار دهید.

دستور شما با Enter به پایان رسید، بنابراین می توانید نتایج را همانند تصویر 2 ببینید.


تصویر 2: با نوشتن دستورات به کامپیوتر می گوییم چه کاری را انجام دهد.

مثال پرینت نحوه کار پایتون را به ما نشان می دهد، هر دستوری که می نویسید وظیفه ایی را انجام می دهد ولی در صورتی که شما به روشی به پایتون بگویید دستور به پایان رسیده است. دستور print() داده ها را در صفحه نمایش می دهد. در اینجا داده ی ما متن نوشته شده ما بود. دقت کنید متن نمایش داده شده در پایتون بلافاصله بعد از فشار دادن Enter نمایش داده می شود، زیرا پایتون یک محیط تعاملی است- محیطی که نتایج را فورا بعد از پایان یافتن دستور می توانید ببینید. بعدا وقتی شروع به نوشتن یک برنامه کردید، متوجه می شوید نتایج همه ی دستورات فورا نمایش داده نمی شود و به این دلیل که محیط برنامه این تاخیر را ایجاد می کند. با این وجود بعد از اینکه برنامه به پایتون بگوید یک دستور کامل شده، پایتون دستور را اجرا می کند.

آموزش پایتون با استفاده از راهنمای پایتون

پایتون یک زبان قابل فهم کامپیوتر است نه زبان انسانی. در ارتباط با پایتون نمی توانید با زبان روان عامیانه صحبت کنید. منطقی به نظر می رسد ( مثل بیشتر زبان انسان ها حتی اگر آن ها را یاد بگیرید به همه ی دستورات و قواعد آن مسلط نخواهید شد). اگر به زبان فارسی صحبت می کنید و می خواهید المانی صحبت کنید، شما به راهنما نیاز دارید تا دیگران حرف های شما را بفهمند ممکن است چیزی بگویید که اصلا درست نیست یا حتی اگر از لحاظ ساختاری درست است، آن چیزی نیست که شما می خواستید بیان کنید. همان طور زمانی که با پایتون کار می کنید نیاز به راهنمایی دارید که اصول و معنای ان(اموزش پایتون) را به درستی به شما نشان دهد. راهنمای پایتون در دو سطح کار می کند:

  • مد راهنما: شما می توانید دستورات در دسترس را بررسی کنید و ببینید.
  • راهنمای مستقیم: شما در مورد یک دستور خاص سوال می پرسید.

به کارگیری مد راهنما

وقتی برای اولین بار پایتون را باز می کنید، تصویری مشابه تصویر 3 را می بینید. پایتون چهار دستور را نمایش می دهد که شامل موارد زیر است:

  • راهنما
  • اعتبار
  • کپی رایت (حق کپی)
  • لایسنس

هر چهار دستور به نوعی اطلاعاتی درمورد پایتون می دهند. به عنوان مثال ، دستور copyright() بیان می کند که چه کسی حق کپی، مجوز یا توزیع پایتون را برعهده دارد. دستور credits() (اعتبار) بیان می کند که چه کسی پایتون را ایجاد کرده است. دستور License() توافق نامه استفاده بین شما و دارنده حق کپی رایت را توصیف می کند. در اینجا دستور help() را توضیح خواهیم داد.

دستور help() را بنویسید و enter را فشار دهید. پرانتزها را باید بعد از help بگذارید. تمامی دستورات پایتون باید پرانتز داشته باشند. بعد از وارد کردن دستور help پایتون وارد مد راهنما می شود و تصویری مانند تصویر 3 را نمایش می دهد.

آموزش پایتون
آموزش پایتون

تصویر 3: شما در مد راهنما درمورد دستورات پایتون می توانید سوال کنید.

درخواست از راهنما

برای استفاده از راهنما باید بدانید چطور سوالات خود را از راهنما بپرسید. تصویر 3 مباحث اولیه پیام راهنما را زمانی که وارد مد راهنما می شوید، را نشان داده است. برای جستجو بهتر در راهنمای پایتون چهار مبحث اصلی وجود دارد که شامل :

  • ماژول ها
  • کلمات کلیدی
  • نمادها
  • موضوع ها

در مقالات بعدی آموزش پایتون
در مورد ماژول ها و کلمات کلیدی توضیح خواهیم داد. کلمه symbols را بنویسید و Enter را فشار دهید. لیست نماد ها در پایتون برای شما نمایش داده می شود. برای اینکه ببینید چه موضوعی در پایتون در دسترس هست کلمه topics را بنویسید و Enter را فشار دهید. لیستی از موضوعات قابل دسترس در پایتون مانند تصویر 4 را مشاهده می کنید.


تصویر 4: موضوع های موجود در راهنما، را نمایش می دهد. از موضوع ها می توانید به عنوان نقطه شروع جستجو در پایتون استفاده کنید.

همان طور که قبلا از دستور print() برای چاپ داده ها استفاده شد برای دریافت راهنما در مورد دستور پرینت، کلمه print را بنویسید و Enter را فشار دهید. دقت کنید که پرانتز ها را جلوی پرینت ننویسید. به این دلیل که از راهنما می خواهید استفاده کنید، دستور برای چاپ داده را نمی خواهید به کار بگیرید. تصویر راهنمای استفاده از دستور print را نشان می دهد.


تصویر5 : اطلاعات راهنمای دستور پرینت را نشان می دهد. هر دستوری را بدون پرانتز بنویسید دستورالعمل اجرایی آن را نمایش می دهد.

اما ممکن است خواندن اطلاعات راهنما در مراحل اولیه برای آشنایی با پایتون کمک زیادی به شما نکند. برای بدست اوردن اطلاعات بیشتر در زمینه آشنایی با پایتون می توانید عبارت sys.stdout را بنویسید و Enter را فشار دهید. اطلاعاتی راهنمایی مانند تصویر 6 نشان داده می شود.


تصویر6 : اطلاعات راهنمایی درمورد اصول نوشتن کد در پایتون (آموزش پایتون) را نمایش می دهد.

خارج شدن از حالت راهنما

اگر می خواهید از حالت راهنما خارج شوید Enter را فشار دهید. وقتی Enter را فشار دادید پیامی درمورد ترک راهنما می بینید، از اینرو حالت فرمان به حالت استاندارد فرمان پایتون تغییر می کند. همان طور که در شکل 7 مشاهده می کنید.


تصویر7: تنها با فشار دادن Enter از حالت راهنما خارج می شوید.

فراخونی مستقیم راهنمای دستور

لازم نیست برای بدست آوردن اطلاعات راهنما وارد به مد راهنما شوید. در صورتی که می خواهید اطلاعاتی را درباره ی موضوعی و یا در مورد چیزی اطلاعاتی ندارید مد راهنما خوب است. اگر می دانید چه چیزی می خواهید می توانید مستقیما سوال کنید. برای این کار به سادگی کلمه help() را بنویسید و درون پرانتز با یک ‘نقل قول’ هر آن چیزی را که می خواهید بیابید. به طور مثال اگر می خواهید بدانید دستور چاپ چگونه کار می کند باید عبارت help(‘print’) را بنویسید و Enter را فشار دهید. تصویر 8 نحوه اطلاعاتی را که معمولا در مورد یک دستور می بینید را نشان می دهد.


تصویر 8: بدون ترک پایتون هر زمان که نیاز داشتید از راهنمای پایتون می توانید استفاده کنید.

همچنین می توانید بدون ترک پایتون موارد مختلف را بررسی کنید. به طور مثال وقتی عبارت help(‘topics’) را می نویسید و Enter را فشار می دهید، لیستی از موضوعات پایتون نمایش داده می شود( همانند تصویر9). این لیست مشابه تصویر 4 است که در مد راهنما موضوعات را درخواست داده بودید. فرقی نمی کند از چه طریقی فراخوانی کنید،نتیجه یکسان است.


تصویر9: می توانید فرمان های پایتون را بدون خروج از حالت نوشتاری دستورات پایتون را بررسی کنید.

بستن برنامه خط فرمان پایتون

بعد از اتمام کارتان می خواهید از برنامه پایتون خارج شوید. برای خروج از برنامه پایتون دو روش استاندارد و یک روش غیر استاندارد دارید. اگر می خواهید از یکی از روش های استاندارد برای بستن پایتون استفاده کنید. از روش غیر استاندارد زمانی که برنامه ایی ننوشته اید و تنها با پایتون بدون انجام پروژه ایی کار کردید، می توانید استفاده کنید. دو روش استاندارد برای خروج از برنامه پایتون عبارتند از :

  • quit()
  • exit()

با هر کدام از این دستور ها می توان از برنامه تعاملی پایتون خارج شد. این دو دستور به گونه ایی طراحی شده اند که اجازه خروج برنامه پایتون را می دهند. همچنین این دستورات آرگومان های اختیاری را نیز می پذیرند. به طور مثال می توانید دستورات quit(5) یا exit(5)را بنویسید و Enter را فشار دهید تا از برنامه خارج شوید. این آرگومان های عددی به جای اعلان متغیر محیطی ERRORLEVEL می نشیند که از اینرو می توانید خط فرمان یا بخشی از یک دسته را متوقف کنید. می توانید به صورت ساده از حالت استاندارد quit()یا exit() استفاده کنید وقتی که هیچ مشکلی در برنامه ی شما نباشد. برای دیدن این روش خروج مراحل زیر را دنبال کنید:

1- ترمینال یا اعلان فرمان را باز کنید.

یک اعلان را مشاهده می کند.

2- عبارت Python را بنویسید و Enter را فشار دهید.

برنامه پایتون (Python prompt) را مشاهده می کنید.

3- دستور quit(5) را بنویسید و Enter را فشار دهید.

شما دوباره برنامه پایتون (Python prompt) را مشاهده می کنید.

4- عبارت%ERRORLEVEL%echo را بنویسید و Enter را فشار دهید.

خطای کدنویسی همان طور که در تصویر 10 نمایش داده شده را مشاهده می کنید. وقتی با سیستم عاملی به جز ویندوز کار می کنید این خطا را احتمالا ببینید. به این دلیل که نیاز به دستور دیگری بجز %ERRORLEVEL% echo نیاز دارید. به طور مثال وقتی که با بش اسکریپت (bash script) کار می کنید به جای آن از$ echo استفاده می کنید.


تصویر 10: می توانید یک کد خطا برای نمایش وضعیت خروج از برنامه تعیین کنید.


درباره‌ی parvaneh mahmoudi

دیدگاهتان را بنویسید